คุณภาพ ·
วิธีดูมัทฉะแท้หรือปลอม ผสมสีไหม เช็กเองที่บาร์ได้ยังไง
สัญญาณที่บอกว่ามัทฉะอาจผสมสี น้ำตาล หรือสารตัวเติม วิธีเทสต์ง่ายๆ ที่บาร์ และเอกสารผลแล็บที่คาเฟ่ควรขอจากซัพพลายเออร์
ดูด้วยตาอย่างเดียวบอกไม่ได้ 100% ว่ามัทฉะแท้หรือผสมสี แต่มีสัญญาณที่ช่วยคัดกรองได้ คือ สีเขียวสดจัดจ้านและสม่ำเสมอผิดธรรมชาติ ที่ไม่หมองลงเลยแม้เปิดถุงหลายสัปดาห์, สีที่ละลายซึมออกมาย้อมน้ำหรือกระดาษ, ฉลากที่มีสี น้ำตาล หรือสารตัวเติม และ ราคาที่ต่ำเกินไปสำหรับเกรดที่อ้าง ถ้าเจอสัญญาณเหล่านี้ ให้ลองเทสต์ง่ายๆ ที่บาร์ แล้วยืนยันด้วยผลตรวจจากห้องแล็บ ซึ่งเป็นหลักฐานเดียวที่เชื่อถือได้จริง
สัญญาณเตือนที่ควรสังเกต
| สัญญาณ | ทำไมน่าสงสัย | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| สีเขียวนีออน สดจัด สม่ำเสมอทั้งถุง | สีสังเคราะห์ เช่น เหลืองผสมน้ำเงิน ให้สีเขียวสดได้ง่ายและมักทนแสงกว่าคลอโรฟิลล์ | มัทฉะเกรดสูงที่สดก็เขียวสดได้จริง ต้องดูร่วมกับสัญญาณอื่น |
| เปิดถุงแล้วหลายสัปดาห์ สีไม่เปลี่ยนเลย | คลอโรฟิลล์ในชาเสื่อมตามธรรมชาติเมื่อโดนแสง ความร้อน และอากาศ สีจะค่อยๆ หมองหรืออมเหลือง | ถ้าเก็บดีมากในที่เย็นและมืด สีจะเปลี่ยนช้า |
| สีย้อมนิ้ว ลิ้น ผ้าขาว หรือกระดาษจนเป็นคราบเขียวสด | สีที่ละลายน้ำได้ดีจะซึมออกไปไกลกว่าผงชา | ผงชาเองก็ติดผ้าได้ ให้ดูว่าสีที่ซึมออกเป็นเขียวสดหรือเขียวอ่อนจาง |
| ฉลากมีน้ำตาล ครีมเทียม มอลโทเดกซ์ทริน หรือรหัสสี | เป็นผงผสม ไม่ใช่มัทฉะล้วน | ผงผสมไม่ได้ผิด แต่ไม่ควรขายในชื่อมัทฉะล้วน |
| ราคาต่ำกว่าเจ้าอื่นมากสำหรับเกรดเดียวกัน | การพรางแสง แยกก้าน และบดละเอียดมีต้นทุน | ชื่อเกรดไม่มีมาตรฐานกลาง ควรเทียบด้วยการชิมและเอกสาร |
รหัสสีที่ควรรู้บนฉลาก: INS 102 (ทาร์ทราซีน สีเหลือง), INS 133 (บริลเลียนต์บลู สีน้ำเงิน) สองตัวนี้ผสมกันได้สีเขียว และ INS 141 (คอปเปอร์คลอโรฟิลล์) ที่ให้สีเขียวคงทนกว่าคลอโรฟิลล์ตามธรรมชาติ มัทฉะล้วนไม่จำเป็นต้องเติมสีใดๆ ดูวิธีอ่านฉลากเพิ่มเติมในมัทฉะกับผงชาเขียวต่างกันยังไง
เทสต์ง่ายๆ ที่บาร์
ทำทุกเทสต์แบบเทียบคู่ กับมัทฉะที่ร้านรู้ที่มาและมีเอกสาร ใช้ผงปริมาณเท่ากัน แสงเดียวกัน แก้วแบบเดียวกัน
- ดูผงแห้งบนกระดาษขาว ใต้แสงธรรมชาติ ผงชาจริงมีโทนเขียวที่ลึกและหลายเฉด ส่วนผงที่เติมสีมักดูแบนและสดเท่ากันทั้งกอง
- เทสต์ตกตะกอน คนผง 1–2 กรัมในน้ำอุณหภูมิห้องหนึ่งแก้วใส ทิ้งไว้ 15–30 นาที มัทฉะเป็นผงที่แขวนลอยไม่ใช่ละลาย ผงจะค่อยๆ ตกลงก้นแก้ว น้ำด้านบนใสขึ้นเป็นสีเขียวอ่อนอมเหลือง ถ้าน้ำยังเป็นสีเขียวสดเข้มเท่าเดิมทั้งที่ผงตกหมดแล้ว แปลว่ามีสีที่ละลายน้ำอยู่
- เทสต์กระดาษซับ หยดมัทฉะที่ผสมน้ำข้นๆ ลงบนกระดาษกรองกาแฟหรือกระดาษทิชชู่ ผงชาจะค้างอยู่ตรงกลางและมีวงน้ำสีจางรอบๆ ถ้ามีวงสีเขียวสดหรือแยกเป็นขอบเหลืองกับน้ำเงิน ให้สงสัยสีผสม
- เทสต์กรด บีบมะนาวลงในมัทฉะที่ตีแล้ว ทิ้งไว้สักพัก คลอโรฟิลล์จะเปลี่ยนเป็นสีหม่นอมมะกอกเมื่อเจอกรด ถ้าสีแทบไม่เปลี่ยนเลย ถือเป็นสัญญาณให้ตรวจต่อ
- ชิมแบบเพียว ตีกับน้ำโดยไม่ใส่นมหรือน้ำตาล ถ้ามีรสหวานแบบน้ำตาล กลิ่นนมหรือวานิลลา หรือเนื้อมันแบบครีมเทียม แปลว่ามีส่วนผสมอื่น
เทสต์ที่บาร์ใช้คัดกรองเท่านั้น
ผลเทสต์ข้างบนบอกได้แค่ว่า "น่าสงสัย" หรือ "ไม่พบสัญญาณ" ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ สีผสมบางชนิดและปริมาณน้อยๆ ตรวจด้วยตาไม่ออก การยืนยันต้องใช้ผลตรวจจากห้องแล็บเท่านั้น
เอกสารแล็บที่ควรขอจากซัพพลายเออร์
- ผลตรวจสีสังเคราะห์ (dye screen) ต้องระบุชื่อสีที่ตรวจ ไม่ใช่แค่เขียนว่า "ไม่มีสี" และควรมีผลเป็น ND (not detected หรือ ไม่พบ) พร้อมค่าต่ำสุดที่ตรวจได้
- ผลตรวจสารกำจัดศัตรูพืชตกค้าง ดูว่าตรวจกี่รายการ และผลเทียบกับเกณฑ์ใด
- ใบวิเคราะห์ (COA) หรือสเปกสินค้า เช่น ความชื้น ความละเอียดผง และค่าทางเคมีที่ผู้ผลิตวัด
- ใบรับรองระบบความปลอดภัยอาหารของโรงงาน เช่น FSSC 22000, ISO 22000 หรือ GMP/HACCP
- เช็กรายละเอียดบนเอกสาร ชื่อห้องแล็บ วันที่ออกผล ชื่อสินค้าหรือเลขล็อตตรงกับที่ซื้อไหม และเอกสารต้องไม่เก่าจนเกินไป
ตัวอย่าง: เอกสารที่โรงงานผู้ผลิต Onecha ถืออยู่
SGS Clean-Panel · 130+ Pesticide & Dye Screen · ผ่านการตรวจ 100% ไม่พบสีสังเคราะห์ (Tartrazine ไม่พบ, Brilliant Blue ไม่พบ) นอกจากนี้โรงงานยังได้รับ FSSC 22000, ISO 9001:2015, US FDA Registered, HALAL Certified ร้านที่ต้องการดูสำเนาเอกสาร ขอได้ทาง LINE @onecha
สเปกทางเคมีก็เป็นอีกเอกสารที่ควรขอ ตัวอย่างเช่นค่าที่เผยแพร่ของ Mizu no Oto:
| ค่า | สเปก |
|---|---|
| L-theanine | 1.24% |
| โพลีฟีนอล | 11.7% |
| คาเฟอีน | 2.66% |
| ความชื้น | 2.82% |
| ความละเอียดผง | ≤ 18 µm |
ราคาบอกอะไรได้บ้าง
ราคาอย่างเดียวพิสูจน์ไม่ได้ว่าแท้หรือปลอม และชื่อเกรดแต่ละแบรนด์ก็ใช้เกณฑ์ต่างกัน แต่ถ้าผงที่อ้างว่าเป็น ceremonial มีราคาต่ำกว่าที่หลายเจ้าเสนอสำหรับเกรดใกล้กันอย่างมาก ก็ควรขอชิมและขอเอกสารก่อน ตารางนี้เป็นราคาของ Onecha ใช้เป็นจุดอ้างอิงหนึ่งเท่านั้น
| เกรด | ตัวอย่าง | ราคา/กก. |
|---|---|---|
| Ceremonial | Mizu no Oto, Aoba | ฿7,350–฿8,800 |
| Premium | Kura, Sumi | ฿5,650–฿5,950 |
| Cafe | Daichi | ฿3,200 |
ของจริงที่ดีก็เสื่อมได้ถ้าเก็บไม่ดี มัทฉะที่สีหมองไม่ได้แปลว่าปลอม อาจแค่เก่าหรือโดนความร้อน อายุเก็บรักษา 12 เดือนเมื่อยังไม่เปิด เก็บในที่มืด แห้ง เย็น ต่ำกว่า 10°C เปิดแล้วควรใช้ภายใน 3 สัปดาห์ อ่านต่อที่วิธีเก็บมัทฉะในอากาศร้อน และเลือกมัทฉะสำหรับคาเฟ่ยังไง
อยากเทียบมัทฉะที่ใช้อยู่กับตัวที่มีเอกสารครบ ดูมัทฉะสำหรับคาเฟ่ทั้งชุด หรือลองคิดต้นทุนด้วยเครื่องคำนวณต้นทุนคาเฟ่ แล้วทักขอตัวอย่างแรกฟรีพร้อมสำเนาเอกสารได้ทาง LINE @onecha
คำถามที่พบบ่อย
- มัทฉะแท้ดูยังไง
- มัทฉะแท้มีส่วนประกอบเดียวคือมัทฉะ สีเขียวตามสไตล์ชาและค่อยๆ หมองลงเมื่อเปิดถุงนานๆ ผงแขวนลอยแล้วตกตะกอนในน้ำโดยไม่ทิ้งสีเขียวสดในน้ำ และชิมเพียวแล้วไม่มีรสน้ำตาลหรือนม ที่ยืนยันได้จริงคือผลตรวจจากห้องแล็บ
- มัทฉะผสมสีไหม ดูยังไง
- ดูฉลากว่ามีรหัสสีอย่าง INS 102, 133 หรือ 141 ไหม ลองเทสต์ตกตะกอนในน้ำและเทสต์กระดาษซับเทียบกับมัทฉะที่รู้ที่มา ถ้าน้ำหรือกระดาษเป็นสีเขียวสด ให้สงสัย และขอผลตรวจสีสังเคราะห์ที่ระบุชื่อสีและเลขล็อตจากซัพพลายเออร์
- มัทฉะสีเขียวสดมากแปลว่าดีหรือผสมสี
- เป็นได้ทั้งสองแบบ มัทฉะเกรดสูงที่สดและพรางแสงดีมีสีเขียวสดตามธรรมชาติ แต่ถ้าสีสดแบบนีออน สม่ำเสมอผิดปกติ และไม่หมองเลยหลังเปิดถุงหลายสัปดาห์ ควรเทสต์และขอเอกสาร
- ควรขอเอกสารอะไรจากซัพพลายเออร์มัทฉะ
- ผลตรวจสีสังเคราะห์และสารตกค้างที่ระบุรายการที่ตรวจ ชื่อแล็บ วันที่ และล็อต สเปกสินค้า และใบรับรองระบบความปลอดภัยอาหารของโรงงาน โรงงานผู้ผลิตของ Onecha ถือ FSSC 22000, ISO 9001:2015, US FDA Registered, HALAL Certified, SGS Clean-Panel ขอสำเนาได้ทาง LINE @onecha
In English
How to tell real matcha from dyed or adulterated powder. Warning signs: a neon, uniform green that never dulls after opening (chlorophyll fades with light, heat and air); colour that bleeds into water or paper; labels listing sugar, creamer, fillers or colour codes INS 102 (tartrazine), 133 (brilliant blue) or 141; and prices far below others for the same claimed grade. Bar tests (settling, paper bleed, lemon acid) only screen; a lab report proves. Ask for a dye and pesticide screen naming the dyes, lab, date and lot. Onecha's producing factory holds an SGS Clean-Panel 130+ Pesticide & Dye Screen (Tartrazine and Brilliant Blue not detected); copies on LINE @onecha.
ลองมัทฉะสำหรับร้านคุณ
บอกเมนูของร้าน เราแนะนำตัวที่เหมาะและส่งตัวอย่างแรกให้ฟรี